Dlaczego diagnoza spektrum autyzmu wpływa na wybór przedszkola
Przedszkola terapeutyczne lub Terapeutyczne punkty przedszkolne to miejsca, w których dziecko powinno otrzymać najwięcej pomocy specjalistów. Diagnoza spektrum autyzmu oznacza, że często jest wiele obszarów, w których mały człowiek potrzebuje wsparcia, by rozwinęły się one prawidłowo i umożliwiły jak najlepsze funkcjonowanie dziecka.
Nabywanie umiejętności często nie przebiega w sposób typowy, pojawiają się sztywności w zachowaniu, zachowania stereotypowe i motywacje do angażowania się w specyficzne aktywności. Atypowość w czynnikach motywacyjnych i nabywaniu umiejętności ma ogromny wpływ na osiąganie przez dziecko kolejnych etapów rozwoju, tak bardzo potrzebnych do samodzielnego funkcjonowania w otaczającym świecie, szczególnie tym poza środowiskiem domowym.
Jakiego wsparcia potrzebuje dziecko w spektrum autyzmu w wieku przedszkolnym?
Pomoc specjalistów w przedszkolu terapeutycznym obejmuje najczęściej:
- rozwój mowy i komunikacji,
- rozwój umiejętności poznawczych i społecznych, w tym zabawy,
- odwrażliwianie sensoryczne oraz optymalizację funkcjonowania układu nerwowego,
- wsparcie motoryki małej i dużej.
Oznacza to oddziaływania psychologiczne, pedagogiczne, logopedyczne lub neurologopedyczne oraz z zakresu integracji sensorycznej i sprawności motorycznej.
Dlaczego indywidualny plan terapeutyczny jest tak ważny?
Wielospecjalistyczne wsparcie w praktyce oznacza tworzenie indywidualnych planów terapeutycznych, najlepiej na podstawie diagnozy funkcjonalnej (np. VB-MAPP czy PEP-3 PL) oraz systematycznej obserwacji specjalistów. Nasilenie trudności może być bardzo zróżnicowane, podobnie jak zainteresowania i motywacje dziecka do uczenia się.
Z tego powodu plan terapii powinien być elastyczny i dostosowany do dziecka, a kluczowe obszary, takie jak rozwój komunikacji, realizowane konsekwentnie we wszystkich środowiskach, w których dziecko funkcjonuje.
Kiedy przedszkole terapeutyczne jest najlepszym wyborem?
Jeśli dziecko nie mówi lub mówi zdecydowanie mniej niż rówieśnicy, mamy poczucie, że nie zawsze rozumie, co my do niego mówimy, jego zabawa jest specyficzna, ograniczona do kilku aktywności, głównie ruchowych lub manipulacyjnych, angażuje się w specyficzne zachowania, jego reakcje emocjonalne bywają nadmierne lub odwrotnie - nie są dość zróżnicowane to znak, że potrzebuje pomocy od wielu terapeutów.
Jakie terapie powinien obejmować plan terapeutyczny dziecka?
W takich przypadkach plan terapeutyczny powinien uwzględniać wczesne wspomaganie rozwoju realizowane przez:
- psychologa lub pedagoga specjalnego,
- logopedę lub neurologopedę (z doświadczeniem w obszarze AAC, jeśli zachodzi taka potrzeba),
- terapeutę integracji sensorycznej, przygotowanego do wspierania rozwoju sensorycznego i motorycznego dziecka.
Dlaczego mała grupa w przedszkolu terapeutycznym ma znaczenie?
Kolejnym istotnym czynnikiem jest grupa przedszkolna, w której dziecko ma możliwość ćwiczenia umiejętności w kontekście społecznym. Przedszkola terapeutyczne oferują kameralne grupy, co chroni dziecko przed nadmiernym hałasem i przeciążeniem bodźcami.
Mała liczebność grupy umożliwia nauczycielom poświęcenie odpowiedniej ilości uwagi każdemu dziecku. W dobrze dobranej grupie dziecko zdobywa pozytywne doświadczenia przedszkolne, zarówno edukacyjne, jak i społeczne, w relacjach z rówieśnikami.
Dla jakich dzieci przedszkole integracyjne może być odpowiednie?
Przedszkole integracyjne to grupy liczące zazwyczaj od 10 do 20 dzieci. Aby dziecko mogło skorzystać z takiego środowiska, ważne jest, by potrafiło reagować na polecenia kierowane do całej grupy oraz uczyć się w warunkach większej liczby bodźców.
Placówki integracyjne sprawdzają się przede wszystkim wtedy, gdy dziecko:
• rozumie mowę na poziomie zbliżonym do rówieśników,
• posługuje się mową w sposób funkcjonalny,
• potrafi wyrażać potrzeby i odpowiadać na pytania,
• uczy się poprzez naśladowanie.
W takich warunkach dziecko ma szansę czerpać korzyści ze wspólnych interakcji społecznych.
Ograniczenia przedszkola integracyjnego
W grupach integracyjnych nie ma zazwyczaj możliwości stałego, indywidualnego „cieniowania” dziecka. Terapia realizowana w placówce integracyjnej obejmuje często około 4 godziny pracy indywidualnej tygodniowo, a pozostałe oddziaływania odbywają się w grupie. Jeśli dziecko wymaga intensywniejszego wsparcia w konkretnym obszarze, rodzic musi być przygotowany na kontynuowanie terapii poza przedszkolem.
Gdy integracja nie przynosi oczekiwanych efektów
Zdarza się, że mimo rozwiniętej mowy i adekwatnych umiejętności poznawczych dziecko nie odnajduje się w grupie integracyjnej. Może wycofywać się z kontaktów lub naśladować niepożądane zachowania rówieśników.
W takich sytuacjach warto przyjrzeć się przyczynom trudności. Często liczebność grupy lub brak indywidualnego wsparcia sprawiają, że dziecko doświadcza presji porównywania się z neurotypowymi rówieśnikami, co może hamować jego rozwój.
Magiczny Most terapeutyczny punkt przedszkolny w Warszawie
Magiczny Most to terapeutyczny punkt przedszkolny w Warszawie (Bielany), w którym dzieci w spektrum autyzmu otrzymują wsparcie dostosowane do ich indywidualnych potrzeb rozwojowych.
Zależało nam na stworzeniu miejsca, w którym doświadczenie przedszkola opiera się na wspierających relacjach z terapeutami. Dzięki temu dzieci uczą się motywacji do nauki oraz nawiązywania adekwatnych relacji z rówieśnikami i dorosłymi.
Jak wygląda wsparcie w Magicznym Moście?
Magiczny Most oferuje pomoc dostosowaną do etapu rozwoju dziecka oraz nasilenia trudności. Obejmuje ona indywidualne oddziaływania psychologiczne, logopedyczne oraz z zakresu integracji sensorycznej, realizowane podczas zajęć ze specjalistami.
Dzieci gotowe do dłuższego pobytu w placówce oraz do nauki w grupie funkcjonują w kameralnych, pięcioosobowych grupach przedszkolnych.
Grupy przejściowe, przygotowanie do systemu integracyjnego
W przedszkolu funkcjonują również grupy przejściowe, stanowiące pomost pomiędzy przedszkolem terapeutycznym a integracyjnym. Plan terapeutyczny zakłada wówczas intensywną pracę nad umiejętnościami społecznymi (TUS), przy jednoczesnej terapii indywidualnej lub w parach.
Dzieci realizują zajęcia edukacyjne w grupach 6–7 osobowych, co pozwala im stopniowo tolerować większą liczbę bodźców i przygotowuje do funkcjonowania w mniej kameralnych warunkach edukacyjnych.
Podsumowanie
Gdy rozwój dziecka wymaga wsparcia, kluczowe jest dostosowanie środowiska do jego realnych potrzeb. Każde dziecko w spektrum autyzmu zasługuje na indywidualnie dobraną pomoc oraz uważność specjalistów, którzy będą wspierać je w budowaniu kompetencji niezbędnych do codziennego funkcjonowania.
Najczęstsze pytania rodziców
Czy każde dziecko w spektrum autyzmu powinno chodzić do przedszkola terapeutycznego?
Nie każde dziecko w spektrum autyzmu wymaga przedszkola terapeutycznego. Decyzja zależy od poziomu rozwoju komunikacji, umiejętności społecznych, zdolności uczenia się w grupie oraz nasilenia trudności sensorycznych i emocjonalnych. Przedszkole terapeutyczne jest szczególnie wskazane wtedy, gdy dziecko potrzebuje intensywnego, wielospecjalistycznego wsparcia w codziennym funkcjonowaniu.
Po czym poznać, że dziecko nie radzi sobie w przedszkolu integracyjnym?
Sygnałami mogą być wycofanie z kontaktów społecznych, brak postępów mimo upływu czasu, nasilone trudności emocjonalne lub kopiowanie niepożądanych zachowań rówieśników. Często przyczyną jest zbyt duża liczebność grupy, nadmiar bodźców lub brak możliwości indywidualnego wsparcia, których dziecko w spektrum autyzmu może potrzebować.
Czy przedszkole terapeutyczne może przygotować dziecko do przejścia do przedszkola integracyjnego?
Tak. Jednym z celów przedszkola terapeutycznego jest rozwijanie umiejętności, które umożliwią dziecku funkcjonowanie w mniej kameralnym środowisku. Poprzez indywidualną terapię, trening umiejętności społecznych oraz stopniowe zwiększanie wymagań grupowych, wiele dzieci w spektrum autyzmu może z czasem płynnie przejść do przedszkola integracyjnego.
Baron-Cohen S.: Autism and Asperger’s syndrome, Wydawnictwo OUP Oxford, 2025
Grandin T., Moore D.: Kochaji pomóż dorosnąć, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2017
Grandin T., Moore D.: Autyzm. Przewodnik. 9 postaw wspierających rozwój dzieci w spektrum, Wydawnictwo Copernicus Center Press, 2022
PisulaE.: Autyzm. Przyczyny, symptomy, terapia. Wydawnictwo Harmonia, 2012.
Schramm R.: Motywacjai wzmacnianie, czyli jak zdobyć przewagę nad autyzmem, Scolaris, 2019
Masz pytania o rozwój Twojego dziecka? Porozmawiajmy.
Każde dziecko rozwija się w swoim tempie, a wątpliwości są czymś naturalnym. Nasi specjaliści chętnie wysłuchają Twojej historii i podpowiedzą, jakie kroki mogą najlepiej wspierać rozwój Twojego malucha. Wystarczy krótka rozmowa, abyś poczuła się spokojniej i wiedziała, że nie jesteś w tym sama.
